Vai trò của báo chí trong đời sống xã hội hiện nay
KỶ NIỆM 101 NĂM NGÀY BÁO CHÍ CÁCH MẠNG VIỆT NAM (21/6/1925-21/6/2026)
Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam 21/6 hằng năm trở thành ngày hội của những người làm báo trong cả nước. Đây còn là dịp gặp gỡ, tôn vinh các nhà báo đã đóng góp tâm sức cho nền báo chí nước nhà; khẳng định vị trí, vai trò to lớn của báo chí trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Những năm đầu thế kỷ XX, ở Việt Nam đã ra đời các tờ báo ở Sài Gòn, Hà Nội và một vài địa phương khác, tập hợp nhiều nhà văn, nhà báo, nhà trí thức tham gia, nhưng mỗi tờ báo có các khuynh hướng chính trị khác nhau. Trong hành trình 30 năm đi tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh ngoài một chiến sĩ cách mạng lỗi lạc, Người còn là một nhà báo với nhiều phẩm báo chí xuất sắc đăng trên nhiều tờ báo nước ngoài. Đầu năm 1925, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bí mật đến Quảng Châu Trung Quốc. Tại đây, Bác đã thành lập và cho ra mắt Báo Thanh niên, phát hành số đầu tiên ngày 21/6/1925, chính thức đặt nền móng cho Báo chí cách mạng Việt Nam.
Từ khi ra đời và phát triển, Báo chí cách mạng Việt Nam đã thực hiện đúng tôn chỉ mục đích là cơ quan ngôn luận chính thống tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với Nhân dân trong suốt quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc và trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Hơn 100 năm qua, Báo chí cách mạng Việt Nam không ngừng lớn mạnh và hoàn thành xuất sắc sứ mệnh trên “mặt trận tư tưởng - văn hóa”. Các cơ quan báo chí đều được trang bị cơ sở vật chất hiện đại, đội ngũ nhà báo “tâm sáng, lòng trong, bút sắc” hàng ngày, hàng giờ chuyển tải thông tin trong nước và thời sự quốc tế một cách khách quan, trung thực, đáp ứng đầy đủ nhu cầu về thông tin cho người dân. Báo chí còn là diễn đàn, thực hiện tốt chức năng phản biện xã hội, tham gia có hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; ngăn chặn sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị vững mạnh. Báo chí trở thành “cầu nối” giữa Đảng với Nhân dân, tạo đồng thuận xã hội. Báo chí còn đấu tranh mạnh mẽ những tư tưởng sai trái, thù địch, phát hiện, phê phán, lên án cái xấu, tiêu cực. Bên cạnh đó, báo chí cũng đã phát hiện, tôn vinh gương người tốt, việc tốt trong đời sống xã hội; làm lan tỏa giá trị tốt đẹp, tạo năng lượng tích cực và tinh thần cống hiến nhằm phát huy sức mạnh văn hóa, con người Việt Nam, hướng đến thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Sau hơn một thế kỷ đồng hành cùng dân tộc, báo chí cách mạng Việt Nam đang bước vào thời kỳ phát triển rất mới, rất khác trên hầu hết các phương diện. Không gian số đã trở thành một thành tố thiết yếu của đời sống thực hằng ngày. Công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới đã làm thay đổi tận gốc cách thông tin được tạo ra, phân phối, tiếp nhận và kiểm chứng.
Báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên số vì vậy phải kết hợp hài hòa giữa bản lĩnh chính trị và năng lực công nghệ, giữa lý tưởng cách mạng và tư duy đổi mới, giữa tính chiến đấu và tính nhân văn, giữa trách nhiệm quốc gia và khả năng hội nhập. Làm chủ không gian số không thể chỉ bằng khẩu hiệu mà phải bắt đầu từ từng tòa soạn, từng quy trình kiểm chứng, từng kho dữ liệu, từng sản phẩm báo chí, từng lớp đào tạo và từng ứng xử của nhà báo trước công chúng.
